چكيده :

خط لوله صادرات گاز ايران به عراق و سوريه که در حال حاضر تحت عنوان خط لوله گاز "دوستي" شناخته مي شود و در گذشته به آن پرشين پايپ لاين يا خط لوله اسلامي مي گفتند در سالهاي گذشته مورد توجه تهران بغداد و دمشق بوده و برخي از کشورهاي ديگر نيز همانند لبنان و کشورهاي جنوب اروپا نيز به آن نظر داشته اند، اما در دو سال گذشته با دگرگوني هاي منطقه اي بويژه در سوريه اين امر با چالشهاي جديدي همراه بوده است. اين خط لوله داراي مزيت ها و پتانسيل هاي متعددي براي کشورهاي درگير در اين طرح مي باشد که باعث مي شود از آن چشم پوشي ننمايند.

کشورهاي عراق، سوريه و لبنان با جمعيتي بالغ بر 58 ميليون نفر و توليد ناخالص داخلي 238 ميليارد دلاري، از ذخاير گازي اندکي برخوردار بوده و لذا تمام توليد برق اين کشورها از طريق سوختهاي فسيلي و نيروگاه هاي برقي آبي انجام مي شود. بر اين اساس عبور خط لوله گاز از خاک کشورهاي مورد اشاره علاوه بر کاهش شديد هزينه هاي نيروگاهي و مصرف انرژي آنها که غالبا از طريق سوختهاي فسيلي تامين مي شود، مي تواند درآمدهاي سرشاري را از محل ترانزيت گاز براي اين کشورها فراهم کند. کشورهاي اروپايي نيز ديگر گروه کشورهايي هستند که با تکميل پروژه خط لوله گاز "دوستی" مي توانند از نعمت سوخت و انرژي پايدار، ايمن و پاک ايران برخوردار شده و ضمنا ريسک تامين پايدار انرژي خود را کاهش دهند.

چكيده :

بر اساس اعلام موسسه مشاوره اي "اي تي کارني" مستقر در شيکاگو، پيش بيني مي شود توليد گاز از سنگ هاي رسي (گازشيل) تا سال 2035 بيش از  45 درصد از توليد سوخت اروپا را به خود اختصاص دهد. منطقه اروپا که بيش از 7 درصد از ذخاير قابل برداشت گاز شيل جهان را در اختيار دارد، تا سال 2035 در حدود 58 ميليارد مترمکعب توليد از محل منابع گاز شيل خواهد داشت. تسريع در توسعه ذخاير گاز شيل در آمريکا موجب ترغيب شرکت ها براي توسعه چنين فعاليتهايي در برخي از کشورهاي اروپايي مانند انگليس، لهستان، روماني و مجارستان شده و در همين راستا کشور روماني در حال بررسي امضاي يک قرارداد اکتشاف گاز شيل با شرکت شورون مي باشد.

بر اساس اعلام  کميسر انرژي اروپا، توسعه ذخاير گاز شيل در اروپا ابزار مناسبي براي چانه زني هاي طولاني مدت با شرکت روسي گازپروم و روسيه درباره گازبهاء بوده و مي تواند اين منطقه را در دستيابي به قراردادهاي بهتر گازي با روسيه ياري نمايد. شرکت گازپروم، تنها عرضه کننده گاز طبيعي به ليتواني، حدود 40 درصد بيش از قيمت هاي بازار گاز در آلمان از ليتواني گازبها مطالبه مي کند که اين گازبها قابل قبول نيست. ليتواني در سال 2012 ميلادي 3.3 ميليارد مترمکعب گاز طبيعي از روسيه وارد کرده بود. گازپروم، بزرگ ترين صادرکننده گاز جهان، حدود 25 درصد گاز مورد نياز اروپا را تامين مي کند. اين شرکت توافق کرده بود قيمت هاي گاز را در قراردادهاي بلند مدت با مشتريان اروپايي کاهش داده و در 3 ماهه نخست سال 2013 ميلادي 2.43 ميليارد دلار به مشتريان اروپايي خود بازگرداند.

توسعه تجارت گاز شيل يک پروسه طولاني مدت، هزينه بر و پرمخاطره بوده و انتظار مي رود تا سال 2018  توليد گاز از منابع شيل در بسياري از کشورها داراي توجيه اقتصادي نباشد چراکه هزينه توليد فراتر از قيمت هاي بازار خواهد بود. در همين راستا توليد گاز از منابع گاز شيل در اروپا پيشرفت کندي داشته و با نگراني هاي زيست محيطي مواجه است، به طوري که فرانسه و بلغارستان توليد گاز شيل را ممنوع اعلام کرده اند. اعتراض هاي محيط زيستي درباره استفاده از فناوري توليد گازهاي رسي که بر کيفيت آب آشاميدني تاثير مي گذارد و خطر بروز زلزله هاي کوچک را در پي دارد، به منع آشکار توليد اين نوع گازها در برخي کشورهاي اروپايي منجر شده است.

خبر :

به گزارش روزنامه صهیونیستی «جروزالیم پست» چاپ اسرائیل؛ درحالیکه مناسبات اسرائیل و ترکیه پس از 3 سال تنش، در حال بهبود است، رئیس جمهور قبرس نیز برای تحکیم مناسبات کشورش با رژیم صهیونیستی، عازم فلسطین اشغالی گردیده است. «آناس تیداس» رئیس جمهور قبرس که از دوم ماه می، برای انجام سفر رسمی به اسرائیل رفته بود، در تاریخ پنجم ماه می و پیش از سفر نخست وزیر اسرائیل به چین، با وی دیدار کرد. «تیداس»  در این رابطه اظهار داشت: مذاکرات با «نتانیاهو» حول مسائل استراتژیک بوده و گرم شدن دوباره مناسبات اسرائیل و ترکیه، زیانی را متوجه روابط  همیشه نزدیکِ قبرس و اسرائیل نخواهد کرد.

خبر :

«بنیامین نتانیاهو» نخست وزیر اسرائیل در جریان سفر 5 روزه اش به چین که در تاریخ پنجم تا دهم ماه «می» صورت گرفت، خطاب به خبرنگاران گفت: «اسرائیل نمی خواهد بیش از این برای تامین نیازهای اقتصادی خود دست به دامان اروپا شود. اقتصاد ما نیازمند رشد سالانه 5 درصدی در دهه آینده است و چین می تواند 1 تا 2 درصد از این رشد اقتصادی را محقق سازد.» وی همچنین با اشاره به کاربرد امنیتی دیوار تاریخی چین، آن را با دیوارهای نژادپرستانه این رژیم در مرزهای جنوبی، شرقی و شمالی فلسطین اشغالی مقایسه کرد و گفت: «چینی ها برای آنکه امنیت داشته باشند این دیوار عظیم را بنا کردند و ما نیز از همین راه می کوشیم امنیت اسرائیل را تأمین کنیم و از جمله دیوار امنیتی اسرائیل در مرز با مصر یک نمونه این تلاش امنیتی به شمار می رود.» «نتانیاهو» در ارتباط با وجوه تشابه و تفاوت اسرائیل و چین نیز اظهار داشت: «اسرائیل به بزرگی چین نیست. جمعیت ما در حال حاضر 8 میلیون نفر، یعنی حدود یک سوم جمعیت «شانگهای» است. اما اسرائیل در مقایسه با جمعیتش، مالکیت معنوی بیشتری را تولید و عرضه نموده است. لذا در صورت امتزاج «ابتکار اسرائیلی» با «قابلیت تولید در چین»، یک ترکیب برنده خواهیم داشت.» رئیس جمهور چین نیز که همزمان از «محمو عباس» رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین برای سفر به چین دعوت کرده بود، بر لزوم احیاء روند مذاکرات سازش تاکید کرد.

مقدمه:

رسانه های رژیم صهیونیستی در تاریخ 30 مارس 2013 اعلام کردند: پس از سالها وابستگی اسرائیل به ذخایر گاز و نفت خاورمیانه، سرانجام نتیجه 4 سال حفاری در میدان گازی «تامار»، به استحصال گاز طبیعی از این میدان دریایی و انتقال آن به «بندر اشدود» انجامید. مقامات اسرائیلی، با تاکید بر اهمیت این رویداد، از این روز با عنوان «روز استقلال اسرائیل» در حوزه انرژی، یاد کردند.(1)

هفته گذشته نیز روزنامه اسرائیلی «یدیعوت آحرونوت» اعلام کرد: برخلاف تخمین های اولیه درباره میزان ذخایر میدان گازی «لویاتان» (بزرگترین میدان گازی اسرائیل در دریای مدیترانه) بررسی های جدید بیانگر افزایش ظرفیت تخمینی این حوزه به میزان 18 تریلیون فوت مکعب (509 میلیارد و 704 میلیون مترمکعب) است. به گزارش منبع مذکور کارشناسان پیش بینی می کنند ذخایر میدان گازی «لویاتان»، بتواند اسرائیل را به جایگاه شایسته خود در میان صادرکنندگان عمده گاز جهان، برساند.(2)

با توجه به ادعای رسانه های اسرائیلی، چنین به نظر می رسد که اکتشافات اخیر نه تنها قادر به تامین استقلال این رژیم در حوزه انرژی است، بلکه به مدد بهره مندی از ذخایر گازی قابل توجه، در آینده نزدیک این رژیم را به یکی از صادرکنندگان عمده گاز جهان تبدیل خواهد کرد. رویایی که اگر مقرون به واقعیت باشد، معادلات خاورمیانه را با کاهش پیامدهای نامطلوب جنبش بیداری بر جریان انتقال سوخت به اراضی اشغالی، تحت تاثیر قرار خواهد داد. لذا گزارش حاضر بدلیل اهمیت احتمالات فوق، خواهد کوشید پس از طرح مقدماتی درباره جایگاه انرژی در اقتصاد رژیم صهیونیستی و میزان وابستگی این رژیم به ذخایر نفت و گاز منطقه خاورمیانه، حجم ذخایر گازی جدیدالاکتشاف این رژیم در دریای مدیترانه را با دیگر کشورهای منطقه، مقایسه نموده و احتمال تحقق دعاوی مذکور را مورد بررسی قرار دهد.

به دنبال برگزاری انتخابات شوراهای استانداری های عراق، که به پیروزی دو جریان شیعی ائتلاف دولت قانون به ریاست نوری المالکی و مجلس اعلای اسلامی عراق به ریاست سید عمار حکیم منجر شد، بار دیگر این کشور روزهای ناآرامی را از سر می گذراند. پیش از این نیز در ماه های گذشته عراق شاهد ناآرامی ها و تنش هایی بود که برپاکنندگان آنها با متهم کردن نوری مالکی نخست وزیر عراق به تفرقه افکنی سیاسی میان شیعه و سنی و تلاش برای منزوی کردن اهل سنت، خواهان برکناری وی از قدرت بودند. هرچند این ناآرامی ها ابتدا بیشتر معطوف به برخورد مالکی با رافع العیساوی، وزیر دارایی اهل سنت و دستگیری وی به جرم ارتباط با گروهک های تروریستی و یا حتی پیش تر از آن مربوط به ماجرای طارق الهاشمی بود، اما کم کم ماهیت واقعی آنها و اهداف پشت پرده نمایان شد و معترضان ضمن اعتراض خشونت آمیز به تقسیم قدرت در دولت، دولت منطقه ای خودمختار برای استان الانبار مطالبه كردند. از سوی دیگر این ناآرامی ها زمانی به اوج رسید که جلال طالبانی، به عنوان یک عنصر تقویت کننده ی همبستگی ملی میان گروه ها و احزاب عراق، همچنان جهت معالجه در برلین آلمان به سر می برد. آنچه که مشخص است رفته رفته این ناآرامی ها بیش از گذشته رنگ و بوی قومی-مذهبی به خود می گیرند و نگرانی از شعله ور شدن آتش جدیدی میان شیعه و سنی در عراق جدی تر می شود و از همین رو، مالکی خبر از احتمال جنگ داخلی در عراق می دهد و نسبت به آن می کند.

اختلافات قومی-مذهبی (شیعه و سنی) در کشوری مثل عراق، زمانی اهمیت فزاینده تری به خود می گیرد که رد پای کشورهای دیگری در بروز آنها و ناآرامی های اخیر به چشم می خورد، بمب گذاری های مختلف در مناطق شیعه نشین، شعارهای ضدشیعی در ناآرامی ها و تجمعات اعتراضی، به همراه پوشش گسترده و هماهنگ این اخبار از سوی رسانه های عربستان و قطر آن هم با رنگ و بوی تفرقه و اختلافات مذهبی، شائبه ی ریشه ی خارجی داشتن این ناآرامی ها را در اذهان ایجاد می کند. از سوی دیگر عملکرد ترکیه در یکسال گذشته، به خصوص نقش این کشور در تشکیل گروهی نظامی تحت عنوان «ارتش آزاد عراق» که برخی رسانه ها از آن خبر می دهند، این گمانه زنی را تقویت می نماید که یک ارتباط جدی بین اوضاع عراق با دخالت های خارجی وجود دارد و ممکن است طرحی برای این کشور در دست اجرا باشد.

چكيده :

بر اساس پيش بيني مراجع معتبر بين المللي، متوسط قيمت نفت خام برنت درياي شمال در سال 2013 در حدود 107.82 دلار در هر بشکه خواهد بود که در اين ميان بيشترين برآورد متعلق به CIBC با بيش از 114 دلار در هر بشکه مي باشد. متوسط قيمت پيش بيني شده براي سال 2014 نيز در حدود 107.78 دلار در هر بشکه مي باشد. در اين ميان موسسه بارکليزکاپيتال بيشترين برآورد را نموده و پيش  بيني کرده است که قيمت نفت خام برنت در سال 2014 تا بيش از 130 دلار در هر بشکه افزايش خواهد يافت.

همچنين متوسط قيمت نفت خام WTI در سال 2013 در حدود 93.2 دلار در هر بشکه خواهد بود که در اين ميان بيشترين برآورد متعلق به CIBC با بيش از 108 دلار در هر بشکه مي باشد. متوسط قيمت پيش بيني شده WTI براي سال 2014 در حدود 95.68 دلار در هر بشکه مي باشد و بيشترين برآورد آن در حدود 117 دلار در هر بشکه است که توسط موسسه بارکليزکاپيتال پيش  بيني شده است.

چكيده :

متوسط قيمت سر مرزي گاز طبيعي صادراتي كشورهاي مستقل مشترك المنافع (نظير روسيه، اكراين، بلاروس، آذربايجان و ...) به اروپا در ماه آوريل 2013 در حدود 11.58 دلار در هر ميليون بي.تي.يو بوده است كه در اين ميان بيشترين قيمت مربوط به هلند با 11.65 دلار در هر ميليون بي.تي.يو و كمترين قيمت مربوط به ايتاليا با 11.45 دلار در هر ميليون بي.تي.يو مي باشد. متوسط قيمت سر مرزي گاز صادراتي الجزاير به اروپا از طريق خط لوله نيز در حدود 11.73 دلار در هر ميليون بي.تي.يو بوده است. همچنين طي دوره مذكور، متوسط قيمت LNG صادراتي قطر و الجزاير به بازار اروپا به ترتيب در حدود 12.74 دلار در هر ميليون بي.تي.يو و 16.07 دلار در هر ميليون بي.تي.يو بوده است. در ميان كشورهاي مذكور بيشترين قيمت گاز وارداتي ( خط لوله و LNG) متعلق به اسپانيا با متوسط 14.95 دلار در هر ميليون بي.تي.يو مي باشد. بر اين اساس، كمترين قيمت گاز وارداتي نيز متعلق به ايتاليا با متوسط 11.25 دلار در هر ميليون بي.تي.يو بوده است. بطور كلي متوسط قيمت گاز وارداتي اروپا طي ماه آوريل 2013 در حدود 12.88 دلار در هر ميليون بي.تي.يو برآورد مي شود که در مقايسه با ماه مارس به ميزان 1.01 دلار در هر ميليون بي.تي.يو افزايش نشان مي دهد.

با افزايش توليد نفت خام سبک و شيرين و همچنين غير مرسوم آمريکا و نيز افزايش توليد نفت از منابع ماسه هاي نفتي کانادا طي چند سال گذشته، ميزان وابستگي اين منطقه به واردات نفت خام به ميزان قابل توجهي کاهش يافته است. ميزان توليد نفت خام آمريكا در تاريخ  19 آوريل 2013  معادل 7.326 ميليون بشكه در روز بوده است که در مقايسه با ميزان مشابه سال گذشته در تاريخ 20 آوريل 2012 بيش از 1.213 ميليون بشکه در روز افزايش يافته است.

بر اين اساس طي دوره 2013-2007 ميزان واردات نفت خام آمريکا و کانادا از حدود 10.031 ميليون بشکه در روز و 859 هزار بشکه در روز به ترتيب به کمتر از 7.953 ميليون بشکه در روز و 700 هزار بشکه در روز کاهش يافته است و به طبع آن ميزان واردات نفت خام منطقه آمريکاي شمالي نيز از حدود 10.890 ميليون بشکه در روز در سال 2007 به کمتر از 8.653 ميليون بشکه در روز در سال 2013 کاهش يافته است. طي دوره مذکور ميزان صادرات نفت خام کانادا به بازار آمريکا به ميزان قابل توجهي افزايش يافته و از حدود 1.888 ميليون بشکه در روز در سال 2007 به بيش از 2.697 ميليون بشکه در روز در سال 2013 افزايش يافته است.

بطور کلي ميزان وابستگي منطقه آمريکاي شمالي به نفت خام وارداتي خارج از منطقه از بيش از 9 ميليون بشکه در روز در سال 2007 به کمتر از 6 ميليون بشکه در روز در سال 2013 کاهش يافته است که حدود 70 درصد آن (معادل 5.3 ميليون بشکه در روز) از کشورهاي عضو اوپک تامين شده است و در اين ميان نفت خام وارداتي از کشور عربستان سعودي و ونزوئلا به ترتيب بيشترين ميزان را به خود اختصاص داده اند.

بر اساس چشم انداز جديد اقتصاد جهاني كه توسط صندوق بين المللي پول در آوريل 2013 منتشر شده است، پيش بيني مي شود رشد اقتصادي جهان از 3.2 درصد در سال 2012 به 3.3 درصد و 4 درصد به ترتيب در سالهاي 2013 و 2014 افزايش يابد كه نسبت به برآورد قبلي اين مركز در ژانويه 2013 در حدود 0.2 درصد کمتر برآورد شده است. به رغم مشاهده بهبود رشد اقتصاد جهاني در 3 ماهه چهارم سال 2012، اين بازنگري کاهشي اعمال گرديده است. بر اساس گزارش صندوق بين المللي پول در نتيجه افزايش فعاليها در اقتصاد جهاني، رشد اقتصادي در سال 2013 بهبود خواهد يافت، اگرچه ميزان اين بهبود در مقايسه با برآورد ژانويه 2013 اين سازمان ملايم تر شده است. شرايط اقتصاد جهاني در 3 ماهه اول سال 2013 به آرامي بهبود يافته و رشد اقتصادي تا بيش از 3 درصد افزايش يافته است. عمده بهبود اقتصاد جهاني ناشي از تقويت رشد اقتصادي در کشورهاي در حال ظهور و همچنين رشد غيرمنتظره اقتصاد ژاپن بوده است.